Congo op TV en in het echt Ik denk nog veel terug aan Congo Op TV1 liep de serie 'Congo'. Daarin zagen we hoe de blanken in Congo leefden en werkten. Maar ging het echt wel zo? We gingen het vragen aan mevrouw Maria Geerts. Zij woonde in die tijd in Congo. De serie 'Congo' gaat over de tijd dat de Belgen baas waren in Congo. In 1908 werd Congo een kolonie van België. Leopold II was toen koning van België. Op 1 juli 1960 werd Congo onafhankelijk. De meeste Belgen kwamen terug naar huis.
Wablieft: Wanneer vertrok u naar Congo?
Mevrouw Geerts: Mijn man vertrok in 1946. Ik ging hem in 1947 achterna. Bij mijn aankomst in Congo zijn we getrouwd.
Hoe bent u de eerste keer naar Congo gegaan?
Met de boot 'Steenstrate'. Dat was prachtig. Ik ging mijn ticket in Brussel halen. “Op de boot zullen allemaal mensen met rokken zitten”, zei men. En inderdaad, er waren 2 nonnetjes en 2 paters. In die tijd droegen die nog rokken. De rest waren allemaal vrouwen. Er waren 5 meisjes bij di in Congo gingen trouwen.
Hoe lang duurde de reis?
We vertrokken in Antwerpen en waren 14 dagen op zee. Dan kwamen we aan in de havenstad Matadi. Daarna namen we de 'witte trein'. De reis duurde een dag. Maar als je aankwam, zag je zo zwart als roet. De ramen stonden immers open omdat het zo warm was. Met die trein gingen we verder naar Leopoldville. En dan was het normaal nog een reis van 14 dagen op de rivier naar Stanleyville. Maar ik kon toen met het vliegtuig mee. Later heb ik die reis op de rivier wel gedaan. Dat was ook heel mooi.
Waarom vertrok u naar Congo?
Mijn man was landmeter. Al van voor de oorlog wou hij naar Congo. Maar door de oorlog kwam er niets van in huis. Na de oorlog kon hij dan toch vertrekken.
Had u daarvoor gedacht dat u ooit naar Congo zou gaan?
Neen, daar had ik nooit aan gedacht. Iedereen schrok toen ik zei dat ik naar Congo ging. Het is ook daarom dat ik vooraf niet getrouwd was. Mijn man en ik kenden elkaar al een tijdje. Maar mijn moeder dacht dat ik hem wel zou vergeten. Dat is niet gebeurd. We schreven elkaar regelmatig. Na een tijdje wou ik hem achterna.
Hoe lang wilde u in Congo blijven?
Wij hadden gekozen om 18 jaar te blijven. Maar na 9 jaar werd het gevaarlijk voor blanken in Congo. We konden beter niet meer terug gaan. Maar die 9 jaar zijn voorbij gevlogen. Elke 3 jaar mochten we naar België komen. Dan hadden we 6 maanden vrij.
Waar woonde u?
We hebben lang in Stanleyville gewoond. Daarna verhuisden we naar Bukavu. Daar was het klimaat beter. We hadden er alle groenten die we wilden. Er waren heel lekkere aardbeien. Die kun je hier niet eten. Overdag was het lekker warm. Dan zat je buiten of op het terras. Maar 's avonds moest je vuur maken. Want dan was het fris.
Onlangs was de serie 'Congo' op TV. Was het leven in Congo zoals wij het te zien kregen op TV?
Ja, het was heel leuk om alles terug te zien. We zagen de natuur terug. We zagen die wegen met die putten terug. De bruggen die kapot waren. Mijn man droeg hetzelfde uniform als de mensen in de serie. Ons huis leek goed op het huis van Luc en Helène uit de serie. Dat deed ons wel terugdenken aan die tijd. Wij hadden ook elk jaar een week vakantie. Dan gingen we op bezoek bij een andere Belg. Hij had een grote plantage waar hij koffiebonen kweekte. Soms moesten we dan over zo'n kapotte brug. Dat ging natuurlijk niet. Mijn man zette dan zijn helm op. En dan waren de zwarten vlug om te helpen. Ze hoopten dan op een fooi. Soms gaven we iets. Soms ook niet. Er waren wel enkele dingen in de serie die niet klopten. Wij zagen een blanke Nederlands spreken tegen een zwarte. Dat hebben wij daar nooit gezien. De zwarten spraken hun taal. Of soms ook wel Frans. Maar nooit Nederlands.
Had u thuis personeel?
In de stad had ik een kok en iemand die de was deed. Iemand anders deed het onderhoud van het huis. Die persoon diende ook op. Ik had ook een kleine jongen in huis. Hij speelde met mijn zoon of ging er mee wandelen. Ik had daar ook een vrouw voor kunnen nemen. Maar daar was ik niet zo voor. Ons personeel woonde in dorpen. Die lagen tamelijk ver. Elke dag kwamen ze bijna een uur te voet naar het werk. In ons huis droegen ze mooie kleren. De man die opdiende, droeg een lang wit kleed met een groene riem. Op zijn hoofd had hij een muts.
U at vooral Belgisch eten?
Ja, we konden alles kopen op de markt. Onze kok kon heel goed koken. Hij maakte elke dag een appeltaart. In Congo ben ik veel bijgekomen. Afrikaans voedsel aten we bijna niet. Af en toe aten we iets van ginder, maar niet veel. We hielden ook vast aan de Belgische feesten. Kerstmis, Pasen,... Ik weet nog dat ik paaseieren in de tuin had verstopt voor mijn zoon. Ik ging hem roepen om ze te zoeken. Ondertussen had onze hond alle eieren opgegeten!
Sprak u de taal van de zwarten?
Ik leer graag bij. Toen ik in Congo aankwam, kon ik al tot 1.000 tellen in de taal van de zwarten. Ik wou hun taal spreken. Ik vond niet dat zij mijn taal moesten leren. Wij waren tenslotte te gast in hun land. De eerste woordjes die ik kende waren 'warm water' en 'koud water'. In Congo kwam de schoenmaker aan de deur. Iemand van mijn personeel sprak met hem. Ik kon hun taal toen al redelijk goed verstaan. Opeens hoorde ik hem zeggen: “Vraag haar maar wat meer geld.” Toen wist ik dat ik snel moest bijleren!
Waarom bent u teruggekomen?
Na 9 jaar kwamen we naar België op vakantie. We wilden nadien teruggaan. Maar ondertussen was het gevaarlijk geworden in Congo. De strijd om onafhankelijk te worden, was begonnen. Daarom gingen we niet meer terug. In de serie liep het allemaal nogal bloedig af. Dat hebben wij niet meegemaakt. Ik heb er ook nooit veel verhalen over gehoord. We weten wel dat veel blanken alles zijn kwijtgeraakt. Wij hebben veel teruggekregen. Een vriend heeft ons nadien veel opgestuurd.
Had u soms heimwee naar België toen u in Congo was?
Neen, dat heb ik nooit gehad. Nu denk ik wel vaak terug aan Congo. Ik heb nog een vriendin die ik daar leerde kennen. We spreken altijd over Congo.
Zou u nog willen teruggaan?
Nu niet meer, want ik ben te oud. Maar ik wilde ooit wel eens teruggaan. Een vriendin raadde mij toen aan om niet te gaan. Ze zei dat ik beter de goede herinneringen kan houden. Want nu is het er niet meer zo mooi als toen.
About Us