et gagnez 50 € ou un livre
Pour toutes les personnes nostalgiques de la période de l'ancien Congo belge, ce site est pour vous!! Déjà des milliers d'entre vous nous ont rejoint afin d'échanger des images, des souvenirs, des impressions de ces années inoubliables!
N'hésitez pas vous aussi à découvrir notre forum, notre newsletter et bien d'autres rubriques interactives qui raviront tous les belges qui repensent parfois à cette merveilleuse épopée qu'était la leur, quand ils vivaient dans ce petit coin de paradis! Qui sait, peut-être retrouverez-vous de vieilles connaissances. (avec mes remerciement à Annick Absil pour le texte)
Voor al wie ooit met nostalgie terugdenkt aan de tijd van Belgisch Kongo, deze site is voor jullie. Reeds duizenden lotgenoten hebben zich bij ons gevoegd om beelden, herinneringe, indrukken over die onvergetelijke periode uit te wisselen.
Aarzel niet, kom ook ons forum ontdekken, onze nieuwsbrief, alsook veel andere interactieve rubrieken die jullie zullen herinneren aan die zalige tijd in dat stukje Paradijs.
En misschien ontmoet je wel vroegere kennissen. (Met onze dank aan Josiane Moens voor de vertaling van de text.)

|
|
Lettre à mes fils....tiré de Kisugulu, n° 49 • septembre 1994 et publiez dans le Bulletin Otraco N° 57 - Janvier 1995 Kisugulu C'est écrit avec le coeur de tous les anciens du Zaïre, du Rwanda ou du Burundi. Cela nous rappelle aussi que nous faisons partie d'une grande famille. Et en lisant ces lignes, il me semble que quelqu'un me donne la main pour m'aider à porter ma valise... Hier, nous sommes allés à Zaventem. Accueillir Philippe revenant du Burundi. Il avait bu un verre de trop. Philippe. Il parlait beaucoup, et trop fort... La tension nerveuse des semaines passées ? Quitter son "pays" ? Partir ailleurs ? il a toujours eu le contact facile et son flair et quelques bons "informateurs" lui ont dit : "PARS ! Ça sent le roussi ! " Le Rwanda est juste à côté et la présence des soldats français... tout ça ne présage rien de bon. Les proportions tutsi-hutu sont à peu près les mêmes au Burundi. Il ne faut pas faire de dessin, je crois. J'ai repensé à notre départ du Congo en 1960. Je tourne tout cela dans ma tête pendant la nuit. Je ne dors pas bien avec cette chaleur et puis, à mon âge, le sommeil prend moins d'importance. Dans le silence de la nuit, on a tout le temps de faire un retour sur soi. Lors de mon arrivée à Lobito en 1950, l'Afrique ne m'a pas paru très excitante. Les odeurs, la poussière n'inspiraient pas la petite fille que j'étais. Le voyage en train ? C'était déjà mieux. L'arrivée en gare de Jadotville ? Beaucoup mieux parce que là, il y avait mon papa. Cependant, les couleurs, les formes, les bruits,, les parfums, tout en me surprenant, n'étaient pas conformes à mes rêves. Les années ont passé. Petites joies, petites peines mises bout à bout pendant dix ans. Dix ans de vie libre, intense, riche, sauvage, complète, vraie. Et ce n'est qu'en 1960 que j'ai brutalement réalisé que ce grand baluchon rassemblant tous mes bonheurs s'est perdu quelque part entre Kipushi et Mufulira... Dans la poussière de l'exode. On ne me l'a jamais rapporté ce baluchon ! Pourtant bien caractéristique, emballé dans son kitengé éclatant. Mon nom était épingle dessus Ce que j'ai pu sauver se trouve dans ma mémoire. Une disquette comme une autre. Je fais "F5" et hop. Les images sont là... Nous avions vingt ans en 1960 et de l'espoir et de la vie en stock ! Je t'attendais, Michel. Mon premier fils. Mais quinze jours après les fêtes de l'indépendance du Congo - pas encore zaïrisé - nous étions à Bruxelles, anonymes, perdus... mais pas vraiment malheureux. Déchirés, oui. Dépaysés aussi. Emigrés en tout cas ! Puis un an plus tard, nous retournions vivre là-bas, au Rwanda. Le virus de l'Afrique ? Sans nul doute. Nous sommes repartis avec toi, Michel, et je t'y ai appris la lumière verte sous les arbres, nous t'avons promené dans les "mille" collines ondulant doucement, tu as couru dans le jardin plein de rosés, et tu pouvais cueillir les fraises encore chaudes de soleil. J'ai décidé, quant à moi, de profiter au maximum de ce sursis africain ! J'en ai emmagasiné des images, admiré des couchers de soleil, écouté des bruits î Un véritable buvard ! Si j'avais eu dix sens, je les aurais tous employés. La confiance dans l'Afrique nous revenait. J'ai alors voulu réaliser un vieux rêve : un de mes enfants naîtrait sur ce continent ! Pourtant, tu es né en Belgique. Jean. Une autre indépendance et nous voilà repartis vers l'Europe. "Therewhere you belong, white people" ! C'était plus sûr. Le souvenir de 1960 n'était pas bien loin encore. Fin de l'époque rwandaise. Nous voilà au Burundi. D'autres collines vertes, des paysages grandioses, le lac Tanganyika dans son décor de montagnes, des couchers de soleil uniques, la plaine de Ruzizi avec ses palmiers aux feuilles "métalliques", des orages extraordinaires... Là, le rêve s'est enfin réalisé : tu es né là-bas, Claude. Pas d'indépendance en vue, pas de vacances en Belgique î Ce n'est pas un cadeau bien fameux que je t'ai fait là, gamin. Pas à l'heure actuelle. Mais, je crois que tu en es aussi fier que moi de ton lieu de naissance ! A cause de cela, j'ai une tendresse particulière pour ce pays. Pas au point de m'y attacher. Fini ça ! J'ai juré que plus jamais... Ça fait trop mal quand on doit partir. Je n'aime pas laisser des lambeaux de coeur un peu partout. Vive l'Afrique aux africains ! Pendant dix ans, j'ai fait des provisions de joie et de soleil pour... plus tard. Car repartir, nous devrions» le faire un jour. L'Afrique nous rejetterait un jour, nous les étrangers, les envahisseurs. Et la Belgique ? Elle n'a jamais compris ses "expatriés" : elle nous avait condamnés depuis toujours. Ils n'ont jamais tenu compte de nos opinions, de nos rêves, de nos idées, ou de nos réalisations î Trop occupés par leur petit mètre carré autour d'eux, les Belgicains ! Alors des kilomètres carrés... c'est trop grand pour leurs petites têtes ! J'ai essayé de vous donner le bonheur des enfants d'Afrique, de partager avec vous cette sensation de lumière, de joie. d'espace. Vous avez vécu à moitié nus (Ah ! les culottes en coton tricotées par| grand'maman...); vous avez joué dans la poussière rouge - faisant office de sable autour de notre maison, avenue de mai, pataugé dans l'eau du lac (la bilharziose ça existe vraiment ! ) ; tu as fait tes premières arme de "navigateur" sur le voilier de papa, Michel; vous vous souvenez sûrement des pique-niques avec les amis à l'intérieur du pays, de baignades dans la source d'eau chaude, du bassin du foot, du judo, des copains de l'école belge; et le Nyaragongo en éruption que nous avons survolé tôt le matin aussi... Par-dessus tout planait ce bonheur vrai qu'on ne connaissait que là-bas. Et puis est venu le départ de 1973... Tu disais, Michel, que ta vie s'est arrêtée à Zaventem en 1973' Je voudrais que vous souveniez de l'Afrique. On ne pleure pas le passé. On s'en souvient avec sourire, avec tendresse et douceur. Ne perdez pas l'image, gardez-la précieusement. Feuilletez votre mémoire, comme un livre. N'oubliez pas malgré vos caractères différents, malgré vos divergences malgré la vie qui vous sépare ici, que là-bas, vous avez été trois petits garçons merveilleux, gais, lumineux enjoué insouciants, adorables et que plus le temps passe et plus vous vous éloignez les uns des autres plus votrel maman vous voit ainsi, réunis tous les trois dans un même rayon de soleil. Quand je serai devant la porte du grand départ, le dernier et seul vrai départ, c'est cette image que verrai ou emporterai, quoi qu'il arrive; quoi que vous fassiez. Ce cadeau de lumière, de liberté et d'espace que je vous ai donné parce que je vous aimais. Etait-ce une bonne idée ? Je ne sais. Je n'ai jamais pu vous en parler, parce qu'ici la vie nous brise, nous plie. nous oblige à marcher dans le rang. J'ai toujours été "hors le troupeau" ! J'ai toujours essayé de garder un coin de liberté, même pour vous trois. Je vous en ai peut-être laissé trop de liberté... sans mode d'emploi, alors que ce pays ne s'y prête pas. Là-bas, c'était plus facile On était ce qu'on montrait. Sous le soleil, on ne triche pas. J'ai peut-être un "grain", je suis peut-être "à côté de mes pompes". Je voulais simplement que vous sachiez ce que cest la vraie liberté; je voulais que vous puissiez faire votre chemin sans rien devoir à personne, sans appartenir à quelque chose ou à quelqu'un. Je ne sais si j'ai réussi. Mais je veux que vous soyez fiers de votre appartenance à ceux qui ont été "là-bas" ! On porte ce-label" si facilement quand on a connu une enfance africaine... et c'est bien plus chaleureux et plus vrai qu'une carte de parti ! J''ai décidé de faire publier cette lettre dans te Kisugulu. Elle couve en moi depuis longtemps. Vous parler n'est pas possible. Vous avez votre vie, vos soucis. Maar "waar het hart van vol is. loopt de mond van over ! Pourquoi ? A cause du Rwanda ? A cause de Philippe ? A cause de vous surtout... A cause de ce que vous êtes devenus maintenant • Si je ne peux vous dire tout cela de vive voix, je peux faire comme , leroi Midas : je creuse un grand trou et j'y dépose mon secret, mon chagrin qui m'étouffe. Quand les herbe auront poussé bien haut, le vent en passant dans les épis emportera mes larmes, et la terre entière le saura, mais s'en fichera. Je me sentirai peut-être soulagée... Ou bien, je mourrai "une valise sur le coeur" comme le dit Jacques Brel... Cette année nous fêtons nos 35 ans de mariage. Avec des amis sans doute ; e réveillon nous I. passerons ailleurs. Seuls ! Parce que l'image des trois petits garçons dans le rayon de soleil n'existe plus Un fils a la fois vient nous voir : plus jamais "tous les trois à la fois"... Si vous saviez comme vos visites nous font plaisir... Vous aurez été notre très grande joie. Vous êtes notre dernier gros souci. C'est là mon secret ou ma valise. Prenez garde cependant, mes fils, que la vie ne fasse de même avec vous elle rend au centuple ce que vous lui donnez... Pensez à vos compagnes et évitez-leur une telle peine. Avec toute mon affection. Maman. Ce dimanche 3 juillet 1994
|
Brief aan mijn zonenVerschenen in Kisugul n° 49 september 1994 en vrijwillig vertaald door: Kisugulu Dit werd geschreven vanuit het hart. Geschreven vanuit het hart van al de anciens van Zaïre, van Rwanda of van Burundi. Het herinnert ons eraan dat we deel uitmaken van een grote familie. En terwijl ik deze regels lees, is het alsof iemand me de hand reikt om mijn koffer te helpen dragen. Gisteren gingen we naar Zaventem. We gingen Philippe verwelkomen die terugkwam uit Burundi. Philippe had een glas te veel op. Hij praatte te veel, en te luid…De spanning van de voorbije weken? Zijn “land” verlaten? Naar elders vertrekken? Hij kon altijd gemakkelijk contacten leggen met zijn flair en enkele goede “informateurs” zegden hem: “VERTREK!” Dat moest verkeerd lopen!” Rwanda ligt vlakbij en de aanwezigheid van Franse soldaten….Dat alles voorspelt weinig goeds. De verhoudingen tussen Tutsi’s en Hutu’ s zijn ongeveer dezelfde in Burundi. Ik geloof niet dat je daar een tekening moet bij maken. Ik dacht terug aan ons vertrek uit Kongo in 1960. Gedurende de nacht speelt dat allemaal door mijn hoofd. Ik slaap slecht bij deze hitte en bovendien, op mijn leeftijd, heeft slaap minder belang. In de nachtelijke stilte, heeft men tijd genoeg om alles te overdenken. Bij mijn aankomst in Lobito in 1950, leek Afrika me niet zo erg opwindend. De reuk en het stof inspireerden het kleine meisje dat ik toen was totaal niet. De reis met de trein dan? Dat was al beter. De aankomst in het station van Jadotville? Dat was veel beter, want daar bevond zich mijn papa. Maar ondertussen waren het de kleuren, de vormen, de geluiden en de geuren, die me telkens verrasten, en niet waren zoals ik ze me voorstelde in mijn dromen. De jaren gingen voorbij. Kleine vreugdes en kleine verdrieten regen zich aaneen gedurende tien jaar. Tien jaren met een leven vol vrijheid, intens, rijk, wild, volledig en echt. En het was pas in 1960 dat ik op brutale wijze tot het besef kwam dat ik dat ganse pakket verloor ergens tussen Kipushi en Mufulira…In het stof van de vlucht. Men heeft me dat pakket nooit terugbezorgd! Nochtans was het, verpakt in zijn kleurrijke kitengé, zeer karakteristiek. Mijn naam stond er zelfs op. Al wat ik kon redden zit in mijn geheugen. Als bij een ander op een diskette. Ik druk op “F5” en hop… daar zijn de beelden…. In 1960 waren we 20 jaar, vol verwachtingen en vol levenslust! Ik was zwanger van Michel. Mijn eerste zoon. Maar 15 dagen na de onafhankelijkheidsfeesten van Kongo – toen nog niet ge-zaïriseerd – stonden we in Brussel, naamloos,verloren… maar niet echt triest; verscheurd, ja. Ontheemd, eveneens. Maar in elk geval geëmigreerd, dat was zeker! Een jaar later gingen we terug om ginder, in Rwanda televen: het Afrika virus? Zonder twijfel. We zijn met jou terug gekeerd, Michel, en ik leerde je het groene licht onder de bomen kennen, wandelde met jou tussen de duizend zacht glooiende heuvels. Je liep er in een tuin vol rozen, en je mocht er aardbeien plukken, nog warm van de zon; Ik besloot om voor mezelf maximaal te genieten van dit uitstel dat Afrika me bood! Ik sloeg de beelden op in mijn hoofd, bewonderde de zonsondergangen, beluisterde de klanken van Afrika en zoog alles op als vloeipapier! Als ik 10 zintuigen moest gehad hebben, had ik ze allen ten volle gebruikt. Het vertrouwen in Afrika kwam terug. Toen wilde ik een oude droom waarmaken: een van mijn kinderen zou op dit continent geboren worden! Nochtans, Jean, werd je in België geboren. Weer een onafhankelijkheid, en we vertrokken weer eens naar Europa. “There where you belong, white people”. Het was veiliger. De herinnering aan 1960 lag nog vers in het geheugen. Einde van het Rwandese tijdperk. We waren in Burundi. Andere groene heuvels. Grandioze landschappen, het Tanganika meer met zijn decor van heuvels, zijn enige zonsondergangen, de Ruzizi vlakte met zijn palmbomen met bladeren als metaal, zijn buitengewone onweren… Daar werd die droom werkelijkheid: Daar werd jij geboren, Claude. Geen onafhankelijkheid in het verschiet, geen verlof in België. Het was geen geweldig geschenk dat ik je daar gaf, hé bengel, toch niet als je het nu bekijkt. Maar ik denk dat je even fier bent als ik op je geboorteplek! Daarom heb ik ook zo een teder gevoel voor dit land. Niet dat ik er me kan aan hechten, dat is gedaan. Ik heb gezworen dat nooit meer te doen… het is te pijnlijk als je moet vertrekken. Ik hou er niet van om overal een stukje van mijn hart achter te laten. Leve het Afrika voor de Afrikanen. Gedurende tien jaar sloeg ik een voorraad vreugde en zon op… voor later. Want “op een dag” zouden we weer moeten vertrekken. Afrika zou ons op een dag weer verwerpen, ons, de veemdelingen, de veroveraars. En België? België heeft haar uitwijkelingen nooit begrepen, het heeft ons altijd veroordeeld. België heeft nooit rekening gehouden met onze mening, onze dromen, onze ideeën of onze verwezenlijkingen- Zo zeer bekommerd om het vierkante metertje dat hen omringd. Laat staan vierkante kilometers… dat is veel te groot voor hun kleine hoofdjes! Ik heb getracht jullie de goedheid van de kinderen van Afrika te schenken, met jullie dat gevoel vreugde, van het licht en de ruimte te delen. Jullie leefden er half naakt ( ah, al die katoenen broekjes gemaakt door oma…) ; Je speelde in het rode stoffige zand, je maakte een kantoor van zand rond ons huis, de meilaan, ploeterde in het water van het meer, Je haalde je eerste onderscheiding van “navigator” op de zeilboot van papa, Michel ; Je herinnert je zeker de picknicks met de vrienden ergens in het binnenland, de plonsbaden in de warmwaterbron, het voetbalveld, de judo, je makkers van de Belgische school; en de eruptie van de Nyaragongo waar we ‘s ochtends vroeg overvlogen… Over dat alles hing dat echte geluk dat je enkel ginder kon vinden. Maar toen kwam het vertrek in 1973… Je zei , Michel, dat jouw leven eindigde in Zaventem in 1973. Het mijne was al gestopt in 1960… Maar het begint steeds weer opnieuw, weet je. Maar anders. Ik wilde dat je je Afrika herinnert. Men weent niet om het verleden. Men denkt er aan terug met een glimlach, met zachtheid en tederheid. Verlies dat beeld niet, bewaar het en koester het. Doorblader je geheugen als een boek. Vergeet niet, dat ondanks het verschil in jullie karakters, en ondanks het verschil in levenswijze dat jullie hier scheidt, dat jullie ginder drie prachtige lieve jongens waren, vrolijk, speels, en onschuldig schattig; dat hoe meer de tijd verdergaat, en hoe verder jullie uit elkaar groeien, hoe meer jullie mama jullie blijft zien alle drie tezamen in de zelfde zonnestraal. Als ik eens voor die poort van de grote reis zal staan, het enige echte vertrek, dan zal het dit beeld zijn dat ik zal zien of zal meedragen, wat er ook gebeurt, wat jullie ook doen. Dat geschenk van het licht, van de vrijheid en de ruimte dat ik jullie gegeven heb omdat ik jullie liefhad. Of het een goed idee is? Ik weet het niet. Ik heb er nooit met jullie kunnen over spreken, omdat hier het leven ons breekt, ons plooit, ons verplicht in de rij te lopen. Ik heb altijd buiten de kudde geleefd! Ik heb altijd getracht een vrij hoekje te bewaren, zelfs voor jullie drie. Ik heb jullie misschien te veel vrijheid gegeven…, zonder gebruiksaanwijzing, daar waar dit land er zich niet toe leent. Ginder was dat veel eenvoudiger, men was wat men liet zien. Onder de zon kan je niet vals spelen. Misschien vorm ik een zaadje, misschien ben ik er totaal naast. Ik wilde simpelweg dat jullie beseffen wat echte vrijheid betekent; ik wilde dat jullie je weg konden vinden zonder aan iemand iets verschuldigd te zijn. Ik weet niet of ik daarin geslaagd ben. Maar ik wil dat jullie trots zijn te behoren tot hen die “ginder” geweest zijn. Men draagt die stempel zo gemakkelijk als men een kindertijd in Afrika gehad heeft…En het is veel hartelijker en echter dan een partijkaart. Ik heb besloten deze brief te laten verschijnen in de KISUGULU. Dat broeit sinds lang in mij. Ik kan jullie er niet over spreken. Jullie hebben je eigen leven, je eigen zorgen. Maar waar het hart van vol is, loopt het hart van over! Waarom? Omwille van Rwanda? Omwille van Philippe? Vooral omwille van jullie… Omwille van wat jullie nu geworden zijn. Omdat ik dit alles niet mondeling kan verwoorden, kan ik het doen als koning Midas: ik graaf een diep gat en plaats daar mijn geheim in, het verdriet dat me verstikt. Dan, als het gras hoog genoeg gegroeid zal zijn, zal de wind, wanneer hij door het gras blaast, mijn tranen met zich meevoeren, en de ganse wereld zal het weten, maar er zich niet om bekommeren. Het zal me misschien een opgelucht gevoel geven. Ofwel, zal ik sterven met een koffer op het hart, zoals Jacques Brel het zegt… Dit jaar vieren we onze 35 ste huwelijksverjaardag. Met vrienden vermoedelijk, och word toch wakker. Alleen. Omdat het beeld van de drie jongetjes in de stralen van de zon, niet meer bestaat. Een voor een komen de zonen op bezoek, nooit meer alle drie samen… Als jullie wisten hoeveel plezier jullie bezoekjes ons doen… Jullie waren onze grootste vreugde. Jullie zijn onze laatste grote zorg. Dat is mijn geheim of de koffer die ik meedraag. Let wel op, mijn jongens, dat het leven niet hetzelfde met jullie doet, het geeft immers honderdvoudig terug wat je haar schenkt. Denk aan jullie echtgenotes en voorkom een dergelijke pijn voor hen. Met al mijn liefde, Mama Met dank aan Walter Van Moorleghem voor de vertaling |
U kan een bericht achterlaten op het forum, dit geldt voor alle webpagina's van de site
| |
About Us | Site Map | Privacy Policy | Contact Us | ©2001-2008 Congo-1960










